De paardenprocessie van Hakendover. Dat is zo wat een constante in mijn leven, een terugkerend gegeven in het jaar. Zoals de lente of de winter, of de gang van de jaren. Het gooit ons terug op ons zelf; ver van alle beslommeringen, het stemt mild en schept een
onbehaaglijk gevoel van nietigheid in ons binnenste.
Soms vraagt een mens zich af waar dit vandaan komt. Het is een processie, een bedevaart, een spektakel, een feest, een kermis. En de spektakelsfeer was meer dan ooit aanwezig dit jaar. Voor de eerste keer kon ik het dorp 's morgens niet langs de gebruikelijke weg binnenrijden. Ik werd met de auto omgeleid door -in Hakendoverse termen- een massa politieagenten en met veel moeite raakte ik aan het ouderlijk huis. Het voelde vreemd. En de processie was ook groots opgezet, met praalwagens, mooi uitgedoste muziekkorpsen, een groep ruiters in prachtige 19e eeuwse kleren... Schoon allemaal. Wat een organisatie moet dit niet vragen. Prachtig werk. Alles liep vlot en gesmeerd zoals we het gewend zijn van bij rockfestivals zoals Suikerrock of Werchter...
De avond tevoren had ik een film bekeken van de paardenprocessie in 1956, met de modernste apparatuur gedigitaliseerd. En de gezichten en karakterkoppen van Brabantse boeren, van bedevaarders met de sleet in de benen en de arbeid van jaren boerenleven als diepe rimpels in het gezicht gegrift, stonden nog op mijn netvlies gebrand. De processie was toen nog een beeweg, een stille tocht van bezinning. Boerenmensen op zoek naar het verzachten en stillen van pijn of leed bij mens en dier in hun omgeving. Hoe ver staan we als moderne mensen van die bron? Door het zompige veld liep een kleine groep boerenpaarden in draf... en de vergeelde zwart-witbeelden gaven alles de kleur van leem en klei.
Wanneer ontstond de processie en de bedevaart? Geen mens die het weet. Geen historicus of theoloog die het ons kan vertellen. De oudste teksten die over de processie verhalen, stammen uit het midden van de 13e eeuw. Maar hoe begon het? Waar ligt de bron? Begon het als een tocht met boerenpaarden, zoals mijn moeder het altijd heeft gekend, in haar tijd? Hoe oud is dan de paardenprocessie, als we weten dat het paard als trekdier in de landbouw zijn intrede deed in de 10e - 11e eeuw? Of voerden in voor-christelijke tijden Keltische ruiters hier een vruchtbaarheidsritueel uit? Wie zal het zeggen... Of begon het ooit zonder paarden en stamt het uit megalitische tijden zoals de naam OLV-ten-Steen doet vermoeden?
Wat is de taak van de paardenprocessie en de bedevaart? De invulling is veranderd, en ook het doel van de organisatie, maar diep van binnen voelen we de ouderdom, de leeftijd... en dat staat bij ieder oprecht bezoeker als een rimpel in de ziel gegrift. Als een stempel van onvergankelijkheid, als een eeuwigdurende stroom waarvan niemand de bron nog weet te vinden.
Kris Merckx - 2010 - www.hakendover.be
